Selecteer een pagina

Strijd voor de Vrijheid

Naarden, gelegen op een zandrug aan de oever van de voormalige Zuiderzee, vormde vroeger de enige toegangsweg vanuit het oosten naar het Graafschap Holland en de koopmansstad Amsterdam. Vanwege deze militair strategische ligging ontwikkelde Naarden zich in de loop der eeuwen tot één van de belangrijkste vestingsteden van ons land waarom vaak is gevochten. Naarden-Vesting vervulde zo een belangrijke rol in de strijd voor de vrijheid van een onafhankelijk Nederland.

Stadhouder Willem III

1572 – Bloedbad van Naarden

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) had Naarden de kant gekozen van Willem van Oranje, leider van de opstand tegen de Spanjaarden. De Hertog van Alva werd door de Spaanse koning naar de Nederlanden gestuurd om de orde te herstellen.

Op 1 december 1572 werd Naarden ingenomen door de Spaanse troepen. Als afschrikwekkend voorbeeld voor andere steden, werd vrijwel de hele bevolking uitgemoord en de stad in brand gestoken en vernietigd. Deze gebeurtenis is bekend als ‘Het Bloedbad van Naarden’.

In de strijd voor een zelfstandige natie was het van belang om de landsverdediging te versterken. De middeleeuwse stad Naarden werd daarom herbouwd tot een vestingstad met kleine bastions volgens het Oud Nederlands Vestingstelsel door Adriaan Anthonisz. van Alkmaar.

Bloedbad 1572

1673 – Beleg van Naarden

In het Rampjaar 1672 werd Nederland aangevallen door Engeland, Frankrijk en de Bisdommen Keulen en Münster. Hierbij werd Naarden ingenomen door Koning Lodewijk XIV, die de vesting liet versterken met ravelijnen. De jonge Prins van Oranje werd aangesteld als Stadhouder Willem III om het land te redden.

Hij stelde de Oude Hollandse Waterlinie in werking zodat de vijanden hun verdere invasie moesten staken. Het Beleg van Naarden in 1673, waarbij Naarden werd heroverd door de Stadhouder, vormde het keerpunt in de Hollandse Oorlog.

De vestingwerken van Naarden werden hierna in opdracht van Willem III gemoderniseerd volgens de principes van het Nieuw Nederlands Vestingstelsel; grote bastions voorzien van geschutskazematten en een stelsel van dubbele wallen en grachten. Het nieuwe ontwerp was van Adriaan Dortsman en Nicolaas Witsen. De bouw werd voltooid in 1685 onder leiding van Willem Paen.

Naarden in 1673

1814 – Beleg van Naarden

​Uit onvrede over het bewind van zijn broer Koning Lodewijk I, lijft Napoleon in 1810 het vier jaar eerder opgerichte Koninkrijk Holland in bij het Franse Keizerrijk. Een jaar later bezoekt de Keizer zijn Hollandse departementen, waarbij hij ook de vestingwerken van Naarden inspecteert.

Napoleon bevindt zich dan op het toppunt van zijn macht, hieraan zou echter spoedig een eind komen. Na de desastreus verlopen Russische veldtocht wordt Napoleon in oktober 1813 verslagen bij de Slag bij Leipzig. Napoleon vlucht terug naar Frankrijk achtervolgd door de geallieerde legers. Ook in Nederland trekken de Fransen zich terug, Het Franse garnizoen in Naarden-Vesting onder leiding van generaal Quetard de la Porte weigerde echter te vertrekken.

Hierop werd Naarden-Vesting op 17 november 1813 omsingeld door het net opgerichte Nederlandse leger. De omsingeling monde uit in een beleg van een halfjaar met hevige bombardementen. De Fransen wisten hun positie in de vesting echter zonder veel moeite te behouden. Pas nadat generaal Quetard de la Porte vernam dat Napoleon afstand had gedaan van de troon en in ballingschap zat op Elba, gaven de Fransen zich op 12 mei 1814 over.

Beleg van Naarden 1814

1815 – 1940

Na de Franse overheersing keerde de zoon van stadhouder Willem V in 1813 terug naar Nederland om er het koningschap te aanvaarden. Een van de eerste zaken die Koning Willem I aanpakte was het verbeteren van de nationale defensie met de aanleg van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Als onderdeel van de waterlinie behield Naarden haar functie als belangrijke vestingstad.

In de 19e eeuw werd de vesting versterkt met de toevoeging van mortierkazematten en schuilruimten. Ten noorden van de vesting werd Fort Ronduit aangelegd en het Offensief van Naarden, de Fort Werken I t/m V bij Bussum.

Tijdens de mobilisatie aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog werd de vesting voor de laatste keer in staat van paraatheid gebracht. Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 gaf Nederland zich over. In de moderne oorlogsvoering bleken vestingen en waterlinies achterhaald voor de landsverdediging.

De prachtig gerestaureerde vestingwerken en de vele militaire gebouwen, zoals het Arsenaal uit 1688, zijn de stille getuigen van de roemruchte geschiedenis van Naarden-Vesting.

Bloedbad  van Naarden 1572
Beleg van Naarden 1673
Beleg van Naarden 1814